Ειδήσεις

Καφές και Διατροφή Τροφογνωσία

Σήμερα, ο καφές κατέχει τη δεύτερη θέση στην κατανάλωση υγρών μετά το νερό και σε όλο τον κόσμο καταναλώνονται περίπου 500 δισεκατομμύρια κούπες ημερησίως.

Η κατανάλωση καφέ είναι μεγάλης εμπορικής, καλλιεργητικής και κοινωνικής σημασίας. Ο καφές είναι ένα ρόφημα που περιέχει πολλές διαφορετικές ουσίες οι οποίες επηρεάζουν την υγεία.

Η βασικότερη φυτοχημική ουσία είναι η καφεΐνη και ο καφές είναι η πλέον σημαντική πηγή καφεΐνης (~2 %) και καταναλώνεται κυρίως για τις διεγερτικές ιδιότητες του. Αυτές οι διεγερτικές ιδιότητες του καφέ οφείλονται στη φαρμακολογική δράση της καφεΐνης, η οποία δρα ως ανταγωνιστής των υποδοχέων αδενοσίνης στον εγκέφαλο.

Άλλες ουσίες που έχουν σημαντικό ρόλο στην υγεία είναι το χλωρογενικό οξύ, το καφεϊκό οξύ και υδροξυ-υδροκινόνη, ουσίες που θεωρούνται ισχυρά αντιοξειδωτικά, μειώνοντας τη δημιουργία βλαβερών ελεύθερων ριζών, υπεύθυνων για σημαντικές βλάβες, όπως η γήρανση, ο καρκίνος και τα καρδιαγγειακά νοσήματα (1, 2).

Από ερευνητικές μελέτες των τελευταίων ετών καθώς και από συστηματικές ανασκοπήσεις φαίνεται ότι η μέτρια κατανάλωση καφέ έχει ευεργετικές επιδράσεις στην υγεία και σχετίζεται με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου ΙΙ, καρδιοαγγειακών νοσημάτων, εμφραγμάτων και γενικότερα θνησιμότητα από καρδιομεταβολικά νοσήματα (3).

Η κατανάλωση καφέ φαίνεται ότι προφυλάσσει το μυϊκό γλυκογόνο και αυξάνει την οξείδωση του λίπους. Πολλές ανασκοπήσεις έχουν εξετάσει την εργογόνο δράση του καφέ και ειδικότερα της καφεΐνης και δηλώνουν ότι η κατανάλωση καφεΐνης σχετίζεται θετικά με μεγαλύτερη αθλητική απόδοση σε ασκήσεις μέχρις εξάντλησης (4).

Η καφεΐνη είναι επίσης μια ουσία που έχει επίδραση στα αγγεία και μπορεί να επάγει την απελευθέρωση των κατεχολαμινών, (νορεπινεφρίνης και επινεφρίνης), ορμονών που εκκρίνονται από τα επινεφρίδια και είναι υπεύθυνες για τη διατήρηση της πίεσης και της καρδιακής παροχής. Επίσης είναι απαραίτητες ορμόνες για την αντιμετώπιση του φόβου και του τραύματος (5).

Η κατανάλωση καφέ φαίνεται επίσης να σχετίζεται αρνητικά με την εμφάνιση της νόσου Parkinson, ασθένειας που ορίζεται ως δυσλειτουργία του εγκεφάλου και εμπλέκει την απενεργοποίηση των κινητικών νευρώνων. Η καφεΐνη δρα άμεσα ως νευροπροστατευτικός παράγοντας, αλλά και έμμεσα προστατεύοντας από το διαβήτη τύπου ΙΙ που εν μέρει ευθύνεται για τη νόσο αυτή. 

Ο καφές και η καφεΐνη σχετίζονται θετικά με αυξημένη ικανότητα διεξαγωγής νοητικών δοκιμασιών, συμπεριλαμβανομένης της εγρήγορσης και της προσοχής-συγκέντρωσης κατά τη διάρκεια των καθημερινών δραστηριοτήτων. Φαίνεται ότι δόσεις μεταξύ 300-600 mg καφεΐνης που αντιστοιχούν σε 3-6 κούπες καφέ την ημέρα, μπορούν να έχουν ευεργετικές επιδράσεις σε μετρήσεις όπως η υπνηλία, η κόπωση και η συγκέντρωση (6).

Μια άλλη ουσία που υπάρχει στον καφέ είναι η καφεστρόλη, της οποίας η δράση είναι ακόμη αμφιλεγόμενη. Φαίνεται ότι αυξάνει τα λιποειδή στο αίμα δηλαδή την HDL- και LDL-χοληστερόλη, ωστόσο αυτή η αύξηση είναι πολύ μικρή με την κατανάλωση 3-4 κουπών/ημέρα και δεν υπάρχει αύξηση του κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα.

Επιπλέον, η καφεστρόλη είναι αντιοξειδωτικό και μαζί με τις υπόλοιπες αντιοξειδωτικές ουσίες του καφέ, εμποδίζουν την οξείδωση της LDL-χοληστερόλης που ουσιαστικά ευθύνεται για την αθηροσκλήρωση και τα καρδιοαγγειακά νοσήματα. Η καφεστρόλη μπορεί να παρακρατηθεί από τον καφέ, ο οποίος φιλτράρεται.

Αν και εξακολουθούν να γίνονται έρευνες πάνω στο πεδίο καφές και υγεία, ο Παναμερικάνικος Οργανισμός Υγείας συστήνει την κατανάλωση καφέ για την υγεία και ευεξία.

Η λήψη 2-3 κουπών/ημέρα θεωρείται ότι βελτιώνει τις νοητικές λειτουργίες, τις αισθήσεις καθώς και την πέψη. Επιπλέον στις ίδιες δόσεις μπορεί να έχει ευεργετικές επιδράσεις σε καρδιοαγγειακά νοσήματα, διαβήτη τύπου ΙΙ, είδη καρκίνου και νευρολογικών νοσημάτων όπως η νόσος Parkinson και η νόσος Alzheimer.

Συνεπώς, ας πίνουμε καφέ με μέτρο και στις δόσεις που προτείνονται από την Επιστημονική κοινότητα και τους Διεθνείς Οργανισμούς Υγείας. Ο καφές εκτός από τις ιδιότητές του, που βασίζονται στα συστατικά του, είναι το ρόφημα που αποτελεί την καθημερινή μας ευχαρίστηση και μας επιτρέπει να γευόμαστε λίγη από την πολυτέλεια της ζωής.

Ο καφές μας είναι η καθημερινή μας απόλαυση!

Δρ. Κατερίνα Σκενδέρη
Διδάκτωρ Κλινικής Βιοχημείας - Διατροφολογίας και Μέλος Εργαστηριακού και Διδακτικού Προσωπικού (ΕΔΙΠ) του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου
Μέλος της Επιστημονικής Ομάδας ΛΟΓΩ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ
Email: ksken@hua.gr - aik.skenderi@gmail.com

Βιβλιογραφία

  1. Butt MS, Sultan MT. Coffee and its consumption: benefits and risks. Crit Rev Food Sci Nutr;51:363-73.
  2. Church DD, Hoffman JR, LaMonica MB, et al. The effect of an acute ingestion of Turkish coffee on reaction time and time trial performance. J Int Soc Sports Nutr;12:37.
  3. Larsson SC, Drca N, Jensen-Urstad M, Wolk A. Coffee consumption is not associated with increased risk of atrial fibrillation: results from two prospective cohorts and a meta-analysis. BMC Med;13:207.
  4. Goldstein ER, Ziegenfuss T, Kalman D, et al. International society of sports nutrition position stand: caffeine and performance. J Int Soc Sports Nutr;7:5.
  5. Glatter KA, Myers R, Chiamvimonvat N. Recommendations regarding dietary intake and caffeine and alcohol consumption in patients with cardiac arrhythmias: what do you tell your patients to do or not to do? Curr Treat Options Cardiovasc Med;14:529-35.
  6. Beaumont M, Batejat D, Coste O, et al. Recovery after prolonged sleep deprivation: residual effects of slow-release caffeine on recovery sleep, sleepiness and cognitive functions. Neuropsychobiology 2005;51:16-27.

Δείτε επίσης

Υδατάνθρακες | Να τους γευόμαστε ή …να τους «φοβόμαστε»;

Υδατάνθρακες | Να τους γευόμαστε ή …να τους «φοβόμαστε»;

Για να κατανοήσουμε την επιρροή που έχουν πάνω μας οι υδατάνθρακες πρέπει αρχικά να τονίσουμε ότι διαχωρίζονται σε απλούς και σύνθετους ενώ σημαντικό κομμάτι αποτελεί και η ικανότητα μας να τους ξεχωρίζουμε έτσι ώστε κάθε φορά να κάνουμε την καλύτερη δυνατή επιλογή.!

Φροντίδα

Παιδί

Ο φορέας

Η εταιρεία