Ειδήσεις

Εποχιακή Κατάθλιψη Εποχιακά Θέματα

Στις περισσότερες χώρες του κόσμου, ιδιαίτερα στις Μεσογειακές, το Φθινόπωρο σχετίζεται έντονα με μια σειρά από αλλαγές.

Το τέλος της καλοκαιρινής περιόδου και των διακοπών, η επιστροφή στα θρανία, στην πόλη και στο κανονικό ωράριο εργασίας. Αυτή ακριβώς είναι η περίοδος που κάνει την εμφάνισή της η εποχιακή κατάθλιψη.

Πρόκειται για μια ειδική μορφή κατάθλιψης που αποκαλείται και εποχιακή συναισθηματική διαταραχή (seasonal affective disorder/SAD). Τα συμπτώματά της μπορούν να εκδηλώνονται σταδιακά ή όλα μαζί, να είναι ήπιας ή μέτριας μορφής. Συνήθως ξεκινά τους φθινοπωρινούς - χειμερινούς μήνες και παρουσιάζει ύφεση την άνοιξη.

Ο πρώτος που κατέγραψε τη συσχέτιση φθινοπώρου και καταθλιπτικών συναισθημάτων ήταν ο Ιπποκράτης. Οι σύγχρονοι μελετητές ισχυρίζονται ότι η εποχιακή κατάθλιψη αποτελεί κατάλοιπο της συμπεριφοράς προηγούμενων εξελικτικά ειδών, όπως είναι η χειμερία ναρκη για ένα άλλο τμήμα του ζωικού βασιλείου. Στις μέρες μας, οι ψυχολόγοι καταγράφουν σημαντική αύξηση των περιστατικών κατάθλιψης κάθε Οκτώβριο. Συγκεκριμένα, υπολογίζεται ότι από 10% έως 20% του πληθυσμού υποφέρουν από ήπιες μορφές εποχιακής κατάθλιψης. Στις γυναίκες η πάθηση είναι σημαντικά συχνότερη, αγγίζοντας το 70% έως 80% των περιπτώσεων. Το πρώτο επεισόδιο εποχιακής κατάθλιψης συμβαίνει συνήθως στις ηλικίες μεταξύ 25 και 35 ετών. Έχει επίσης παρατηρηθεί ότι άτομα που δουλεύουν για πολλές ώρες σε γραφεία σε κτίρια με λίγα παράθυρα, είναι δυνατόν να βιώνουν τέτοια συμπτώματα ολό το χρόνο.

Τι συμβαίνει όμως πραγματικά σε κάποιον που υποφέρει από εποχιακή κατάθλιψη; Τα κυριότερα συμπτώματα συμπίπτουν με εκείνα της κατάθλιψης: αίσθημα λύπης, άγχος, οξυθυμία, μείωση ή απώλεια του ενδιαφέροντος για ευχάριστες δραστηριότητες και αδυναμία συγκέντρωσης. Άλλα σημάδια της εποχιακής κατάθλιψης είναι η υπερβολική κούραση και τα μειωμένα επίπεδα ενέργειας, η αυξημένη ανάγκη για ύπνο, η επιθυμία κατανάλωσης υδατανθράκων και η αύξηση της όρεξης και του βάρους. Σημαντική επίσης είναι η τάση για απομόνωση, ο αποκλεισμός από τον κοινωνικό περίγυρο και η συνεχής επιθυμία του ατόμου να μένει μόνο του.

Tα ακριβή αίτια της εποχιακής κατάθλιψης δεν έχουν αποσαφηνιστεί πλήρως. Ωστόστο έχουν διατυπωθεί διάφορες θεωρίες. Αρκετοί επιστήμονες ισχυρίζονται ότι η αιτία κρύβεται στη μείωση της έκθεσης στον ήλιο, με την οποία το βιολογικό ρολόι (που καθορίζει τη διάθεση, τον ύπνο και τις ορμόνες) επιβραδύνεται. Δεν είναι τυχαιο που τα συμπτώματα εκδηλώνονται συνήθως κατά τους φθινοπωρινούς/χειμερινούς μήνες, όπου η έκθεση στον ήλιο είναι χαμηλότερη και το κρύο συχνότερο, καθώς επίσης και η αυξημένη εμφάνιση της διαταραχής στις βόρειες χώρες, που συνδέεται με τη μειωμένη ηλιοφάνεια. Μία διαφορετική θεωρία υποστηρίζει ότι διαταράσσεται η χημική ισορροπία του εγκεφάλου.
Υπάρχουν διάφορες επιλογές για την αντιμετώπιση της εποχιακής κατάθλιψης.

Εάν τα συμπτώματα είναι ήπια, τότε η αύξηση της έκθεσης στον ήλιο μπορεί να βελτιώνει την κατάσταση. Ένας μεγάλος περίπατος, η αύξηση των δραστηριοτήτων σε ανοικτούς χώρους, η διαρρύθμιση του σπιτιού για περισσότερη έκθεση στο ηλιακό φως, είναι σε θέση να βοηθούν. Επίσης, η σωματική άσκηση και οι τεχνικές διαχείρισης του στρες, συμβάλλουν στη βελτίωση της ψυχικής κατάστασης του ατόμου. Σε περιπτώσεις που τα συμπτώματα είναι σοβαρά και επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινή ζωή, η φωτοθεραπεία αποδεικνύεται αποτελεσματική. Πρόκειται για έκθεση σε έντονο φως από λαμπτήρες φθορισμού κατά τους χειμερινούς μήνες και εφαρμόζεται κυρίως σε βόρειες χώρες, για ευνόητους λόγους. Επιπρόσθετη ανακούφιση μπορεί να επιτευχθεί με τη βοήθεια της ψυχοθεραπείας και σε μερικές περιπτώσεις με αντικαταθλιπτικά φάρμακα. Τέλος, μικρές καθημερινές συνήθειες μπορούν να μας βοηθήσουν να προλάβουμε την εποχιακή κατάθλιψη. Η έκθεση στον ήλιο αποτελεί τον κύριο άξονα, αφού όλοι οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας συμφωνούν ότι δεν υπάρχει ισχυρότερο αντικαταθληπτικό από τον ήλιο.

Όταν αυτό δεν είναι εφικτό, προσπαθήστε να περνάτε κάποιο μέρος της ημέρας έξω: ακόμα κι αν έχει συννεφιά το φως της ημέρας αποδεικνύεται ευεργετικό. Αρχίστε να χρησιμοποιήτε τεχνητό φως στο σπίτι σας, όταν διαπιστώσετε ότι περιορίζεται το φως της ημέρας το φθινόπωρο ή όταν έχετε υποψίες ότι η εποχιακή κατάθλιψη σας αφορά. Ακολουθήστε μια ισορροπημένη διατροφή, πλούσια σε βιταμίνες και μεταλλικά στοιχεία, που θα βοηθήσει στη διατήρηση υψηλών επιπέδων ενέργειας. Προσπαθήστε να ασκήστε για 30 λεπτά την ημέρα, 2-3 φορές την εβδομάδα. Διατηρήστε τις κοινωνικές σας επαφές και τις συνηθισμένες δραστηριότητες, ενώ αν χρειαστεί μη διστάσσετε να ζητήσετε βοήθεια από ψυχολόγο ή σύμβουλο συμπεριφοράς.

Ελένη Δημητρίου
Συμβουλευτική Ψυχολόγος, MSc

 

Δείτε επίσης

Φροντίδα

Παιδί

Ο φορέας

Η εταιρεία